Wetgeving · Zelfstandigenwet
Werkrelatietoets: vier vragen per opdracht
Door Ed Kamping, oprichter InterimBastion · Bijgewerkt op · Leestijd 3 min
De werkrelatietoets kijkt per opdracht of je echt buiten dienstverband werkt. Volgens de consultatieversie: jullie willen allebei buiten dienstbetrekking werken, je hebt vrijheid om het werk te organiseren, je bepaalt in principe zelf werktijden en werkplek en je werkt voor eigen rekening en risico. Het laatste weegt zwaar: puur per uur betaald werk zonder ondernemersrisico past daar slecht bij.
Wat de werkrelatietoets is
De Zelfstandigenwet heeft twee toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar jou als ondernemer. De werkrelatietoets kijkt naar één concrete opdracht: werk je daar echt als zelfstandige, of lijkt het op een dienstverband?
Je doet deze toets dus per opdracht. Bij de ene opdracht kan het goed zitten, bij de andere minder.
De vier criteria
| Criterium | De vraag | Wat je vastlegt |
|---|---|---|
| Bedoeling | Willen jij en je opdrachtgever allebei buiten dienstbetrekking werken? | Overeenkomst van opdracht, afspraken in je offerte |
| Werkwijze | Heb je vrijheid om het werk zelf te organiseren? | Wie bepaalt aanpak en volgorde, eigen methoden, eigen gereedschap |
| Werktijden en werkplek | Bepaal je die in principe zelf? | Waar en wanneer je werkte, en waarom op locatie als dat zo was |
| Eigen rekening en risico | Draag je ondernemersrisico? | Prijsafspraak, resultaatverplichting, herstel op eigen kosten, verzekeringen |
Eigen rekening en risico weegt zwaar
Volgens de toelichting is het laatste criterium het belangrijkst voor hoe je opdrachten inricht. Werk dat puur per uur wordt betaald zonder wezenlijk ondernemersrisico, past daar moeilijk bij. Een concreet resultaat tegen een vooraf afgesproken vergoeding past beter.
Dat betekent niet dat je nooit meer per uur kunt werken. Wel dat het verstandig is om per opdracht na te gaan welk risico jij draagt en dat ook vast te leggen.
De praktijk telt, niet alleen het papier
Voldoe je aan beide toetsen en werk je in de praktijk ook zo, dan is er volgens het voorstel geen gezag. Maar het gaat om de praktijk: "wezen gaat voor schijn". Een goed contract helpt niet als je in werkelijkheid dezelfde werktijden, aansturing en werkplek hebt als de vaste medewerkers.
Daarom werkt vastleggen tijdens de opdracht beter dan een contract vooraf alleen: per week of per mijlpaal, met wat je deed, waar, en wie de aanpak bepaalde.
Voldoe je niet aan de toets?
Dan ben je niet automatisch werknemer. Je werkrelatie wordt dan beoordeeld zoals nu: op alle feiten en omstandigheden, met de criteria uit het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad.
Hoe InterimBastion hierbij helpt
In InterimBastion doe je de werkrelatietoets per opdracht. Bij het boeken van je uren leg je in een paar klikken vast waar je werkte en wie de werkwijze bepaalde. De app laat per opdracht zien waar een aandachtspunt zit.
Veelgestelde vragen
Mag ik op locatie bij de opdrachtgever werken?
Ja, dat kan. De toets vraagt of je in principe zelf je werkplek bepaalt. Werk je op locatie omdat het werk dat vraagt, leg dan vast waarom. Ook bij werktijden geldt: leg vast waar je zelf over beslist en waar het werk eisen stelt.
Is werken op uurtarief een probleem?
Niet op zichzelf, maar volgens de toelichting past puur per uur betaald werk zonder wezenlijk ondernemersrisico slecht bij eigen rekening en risico. Een concreet resultaat tegen een vooraf afgesproken prijs past beter. Leg in elk geval vast welk risico je draagt, bijvoorbeeld voor herstelwerk of aansprakelijkheid.
Is een modelovereenkomst genoeg?
Nee. De praktijk telt: wat op papier staat moet overeenkomen met hoe je werkt. Daarom is vastleggen tijdens de opdracht waardevoller dan alleen een contract vooraf.
Bronnen
- Internetconsultatie Zelfstandigenwet (1 t/m 29 oktober 2026)
- Taxence: Internetconsultatie nieuwe Zelfstandigenwet
- Hoge Raad 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443 (Deliveroo)
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies op maat. Wetgeving in voorbereiding kan nog veranderen; we werken dit artikel bij zodra er iets verandert.