Zelfstandigenwet: wat verandert er voor zzp'ers?

Waarom een nieuwe wet?

Of je als zzp'er buiten dienstverband werkt, wordt nu beoordeeld op alle feiten en omstandigheden. Sinds het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad (2023) wegen daarbij onder meer mee: hoe het werk is ingericht, of je ondernemer bent, en of je werk vergelijkbaar is met dat van werknemers. Dat is een open norm. Voor jou en je opdrachtgever is vooraf vaak niet duidelijk hoe het uitpakt.

De Zelfstandigenwet moet dat duidelijker maken met twee toetsen die je vooraf kunt controleren.

De twee toetsen

1. De zelfstandigentoets: jij als ondernemer

Deze toets kijkt naar jou, niet naar een opdracht. In de consultatieversie gaat het om drie dingen:

• Aantal opdrachtgevers: minimaal drie in het vorige en het lopende kalenderjaar samen.
• Voorzieningen: een minimumbedrag aan bescherming tegen ondernemersrisico's, zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen, een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering of rechtsbijstand. Het bedrag volgt later bij algemene maatregel van bestuur.
• Bedrijfsvoering op orde: bijvoorbeeld inschrijving bij de KvK, een btw-nummer, een aparte zakelijke rekening, eigen facturatie en betaaltermijnen.

Meer uitleg: de zelfstandigentoets.

2. De werkrelatietoets: per opdracht

Deze toets kijkt naar één concrete opdracht. Volgens de consultatieversie:

• je en je opdrachtgever willen allebei buiten dienstbetrekking werken;
• je hebt vrijheid om het werk zelf te organiseren;
• je bepaalt in principe zelf je werktijden en werkplek;
• je werkt voor eigen rekening en risico.

Meer uitleg: de werkrelatietoets.

De veilige haven

Voldoe je aan beide toetsen, en werk je in de praktijk ook zo, dan staat volgens het voorstel vast dat er geen gezag is en dus geen arbeidsovereenkomst. Dat wordt ook wel de veilige haven genoemd.

Let op twee dingen:

1. De praktijk telt. Wat je opschrijft moet overeenkomen met hoe je werkt. Een goed contract helpt niet als het werk anders verloopt.
2. Niet voldoen betekent niet automatisch werknemer. Dan geldt de beoordeling zoals nu, op alle omstandigheden.

Waarom 2027 al meetelt

De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. De zelfstandigentoets kijkt naar het vorige en het lopende kalenderjaar. Op 1 januari 2028 is dat vorige jaar 2027. Er is in de consultatieversie geen overgangsrecht: de regels gelden direct voor bestaande en nieuwe opdrachten.

Concreet: hoeveel opdrachtgevers je in 2027 hebt, en of je dat kunt laten zien, bepaalt mede hoe je er begin 2028 voor staat.

Hoe staat het ervoor?

• Status: consultatieversie (1 t/m 29 oktober 2026). Daarna volgt een wetsvoorstel, behandeling in Tweede en Eerste Kamer, en lagere regelgeving met de precieze bedragen en voorwaarden.
• Wat nog open is: het minimumbedrag voor voorzieningen, de precieze eisen aan de bedrijfsvoering, en hoe opdrachten via een bemiddelaar meetellen.
• Daarnaast al vastgesteld: het rechtsvermoeden onder een uurtarief van € 36 (geïndexeerd naar verwachting circa € 38) per 31 december 2026, en het einde van de zachte landing bij de Belastingdienst op 1 januari 2027.

Wat kun je nu doen?

Begin met vastleggen hoe je werkt, terwijl het gebeurt: welke opdrachtgevers je hebt, hoe je je werk organiseert en welke voorzieningen je hebt. In het bewijsdossier staat wat je bewaart en hoe.